Per 1 juli 2026 is het verbod op payment for order flow (PFOF) van kracht in de gehele Europese Unie. Het is een ingrijpende regelwijziging die jarenlang door de financiële sector werd gevreesd, maar de verwachte schokgolf bleef goeddeels uit. De meeste neo-brokers communiceerden geen tariefverhogingen. Handelen blijft betaalbaar. En toch: wie de nieuwe marktstructuur goed bekijkt, ziet dat de situatie complexer is dan de geruststelling suggereert.

Het verbod pakt het originele probleem aan, maar creëert ondertussen een nieuwe uitdaging. Brokers die eerder werden betaald door market makers om orders naar hen te routeren, worden nu zelf market maker. De prikkel om in eigen belang te handelen is daarmee groter dan ooit, alleen minder zichtbaar.

Wat betekent dit voor jou als Nederlandse belegger? De directe kosten veranderen minder dan gevreesd, maar de transparantie staat onder druk op een manier die lastiger is te meten dan een tariefregel. Een direct tariefverschil is eenvoudig te zien op een tariefpagina. De werkelijke executiekwaliteit van een intern handelsplatform vergt maanden, zo niet jaren, van vergelijkend onderzoek.

PFOF-verbod van kracht: wat dit verandert voor Nederlandse beleggers

De afgelopen drie jaar stond het PFOF-debat centraal in de Europese beleggerswereld. Payment for order flow is de praktijk waarbij brokers betaald worden door market makers in ruil voor het doorsturen van orderstromen. De broker ontvangt een vergoeding per order, de market maker krijgt een betrouwbare stroom transacties waarop hij de spread kan verdienen. De belegger betaalt in theorie minder transactiekosten, maar wordt in ruil daarvoor uitgevoerd tegen een prijs die niet altijd de best beschikbare is op de markt.

Wat is PFOF en waarom verbood de EU het?

De Europese Unie verbood PFOF om twee samenhangende redenen. Ten eerste leidt het tot een gebrek aan transparantie: beleggers weten niet dat hun broker een betaling ontvangt voor het routeren van hun order. Ten tweede verstoort het de eerlijke concurrentie op de markt voor uitvoeringsplatformen, omdat brokers prikkels hebben die haaks staan op het belang van de belegger. De AFM was al jaren een van de scherpste critici van PFOF en had de praktijk in Nederland al eerder effectief ingeperkt. Het EU-brede verbod per 1 juli 2026 brengt de regels voor heel Europa op hetzelfde niveau als Nederland al hanteerde.

Waarom worden brokers nu zelf market maker?

De ironie van het PFOF-verbod is dat het een alternatief heeft gecreëerd dat het onderliggende probleem niet wegneemt maar verschuilt. Een broker die zijn eigen MTF of beurs beheert, heeft een directe financiële prikkel om orders via zijn eigen platform te laten lopen, ook als een externe beurs betere prijzen biedt. Bij PFOF was de vergoeding tenminste zichtbaar als aparte inkomstenstroom in de verantwoording.

Bij een eigen handelsplatform zit de opbrengst verborgen in de spread die klanten betalen. Toezichthouders als de AFM en ESMA zijn zich bewust van dit risico en hebben gewaarschuwd dat best execution-regels strikt gehandhaafd moeten worden.

Welke brokers staan sterkst na het nieuwe speelveld?

Brokers die nooit afhankelijk waren van PFOF-inkomsten staan na 1 juli 2026 het sterkst op het gebied van transparantie. Deze brokers werkten al via gereguleerde externe beurzen en hoefden hun tariefstructuur niet aan te passen. Voor beleggers die zekerheid willen over uitvoeringsqualiteit bieden deze platforms een relatief helder beeld. De neo-brokers die hun eigen handelsplatform hebben gebouwd, profiteren van lagere uitvoeringskosten voor henzelf, maar de voordelen voor de klant zijn op dit moment nog niet onafhankelijk geverifieerd door toezichthouders.

Het PFOF-verbod lost een oud probleem op en introduceert tegelijk een nieuwe uitdaging. De Europese Unie heeft de meest zichtbare vorm van belangenconflict bij orderuitvoering geëlimineerd, maar de prikkel om transactiestroom via eigen platformen te leiden is nu groter dan ooit. Voor Nederlandse beleggers is de praktische impact op dit moment beperkt: tarieven zijn nauwelijks gewijzigd en de meeste neo-brokers hebben hun propositie overeind gehouden. De vraag is wat er over twee jaar van de executieprijzen is geworden, wanneer toezichthouders de werkelijke kwaliteit van interne handelsplatformen gaan meten en publiceren. Wie vandaag een broker kiest, kiest niet alleen een tarief maar ook een uitvoeringsfilosofie.