Het begint vaak als een gedachte wanneer je naar je portfolio kijkt in je broker-app. Je kijkt naar je posities, alles staat netjes genoteerd, maar er stroomt niets extra binnen zolang je niet verkoopt of dividend ontvangt. Dan komt de ontdekking, jouw aandelen kunnen tijdelijk worden uitgeleend, je ontvangt daar een vergoeding voor, je behoudt de zeggenschap over aanhouden of verkopen.

Het mechanisme was jaren het domein van grote partijen, met de introductie bij DEGIRO is vanaf vandaag de drempel voor particuliere beleggers laag geworden. Eerder schreven we al dat de broker geld verdient met jouw portefeuille, via dit programma wordt die stroom in principe gedeeld tussen DEGIRO en jou.

Hoe DEGIRO securities lending werkt

Wanneer jouw aandelen worden uitgeleend via DEGIRO Securities Lending, gebeurt er achter de schermen iets dat al decennialang gebruikelijk is in de professionele financiële wereld. Grote partijen, zoals hedgefondsen, market makers en beleggingsbanken, lenen aandelen om tijdelijk extra handelingsvrijheid te krijgen. Hun redenen verschillen:

• Hedgefondsen lenen aandelen om te shorten, oftewel te speculeren op een koersdaling. Ze verkopen de geleende aandelen vandaag in de hoop ze later goedkoper terug te kopen.

• Market makers en banken gebruiken geleende aandelen om tijdelijk leveringsverplichtingen te dekken, bijvoorbeeld wanneer ze posities moeten leveren aan klanten of producten zoals ETF’s in balans moeten houden.

Voor DEGIRO is dit een manier om de liquiditeit van de markt te verbeteren en tegelijkertijd een extra inkomstenstroom te creëren. De broker ontvangt rente van de lener en deelt die, na aftrek van kosten, 50/50 met jou als belegger.

Voor jou als belegger is het een manier om passief extra rendement te verdienen op aandelen die je toch al bezit. Je hoeft niets te verkopen of actief te handelen: zolang er vraag is naar jouw stukken, leveren ze rente op.

Jij blijft economisch eigenaar, je posities blijven zichtbaar in je app, je kunt ze op ieder moment verkopen, wanneer je op de verkoopknop drukt wordt de uitlening teruggedraaid en worden de stukken geleverd. Het proces is geautomatiseerd en werkt alleen als jij expliciet hebt aangemeld in de productinstellingen.

De drie cijfers die jouw opbrengst bepalen

• Uitleenrente, de prijs van schaarste

  De lener betaalt een jaarlijkse rente om jouw stuk te mogen gebruiken. Voor zeer liquide aandelen en brede ETF’s ligt die rente vaak heel laag, denk aan 0,01% een tot 0,5% per jaar. Voor veelgevraagde of moeilijk te lenen aandelen kan de rente oplopen van één procent tot ruim tien procent en in uitzonderlijke periodes nog hoger. Die percentages zijn bruto, dus daar gaan eerst externe kosten af.

  
  

• Bezettingsgraad, de tijd dat je echt verhuurt

  Je effecten zijn niet continu uitgeleend. Soms is er weken geen vraag, soms maanden achtereen wel. De bezettingsgraad is het percentage van de tijd dat jouw effecten daadwerkelijk zijn uitgeleend. In rustige markten is 20-30% realistisch, in dynamische fases kan 50-80% voorkomen.

• Verdeling en kosten, jouw uiteindelijke deel

  DEGIRO betaalt uit de bruto rente eerst operationele kosten aan gespecialiseerde dienstverleners die de uitleenketen en het onderpandbeheer faciliteren. Wat overblijft, de netto rente, wordt fifty fifty verdeeld. Jouw deel is dus vijftig procent van de netto rente die op jouw uitgeleende stukken is verdiend. In voorbeeldberekeningen zie je daarom dat bij een marktrente rond 10% de uiteindelijke netto uitkomst voor klanten vaak richting 3,75% tot 4% kan bewegen, terwijl bij lage marktrentes de uitkomst duidelijk bescheidener is.

Wat levert het op, van kop koffie tot serieuze nevenstroom

De vraag die iedereen stelt, hoeveel levert het op. Het eerlijke antwoord is, dat hangt af van de mix van jouw portefeuille, de rente die op jouw stukken wordt betaald en hoe vaak ze zijn uitgeleend. Denk in scenario’s.

Bij een brede ETF portefeuille met enkele mega caps zie je vaak rentes van een paar tienden procent per jaar, gecombineerd met een gematigde bezettingsgraad. Dan kom je, na kosten en deling, uit op bedragen die je als leuk extraatje kunt zien. Zodra je portefeuille meer namen bevat die in trek zijn bij shorters of die schaars zijn bij leners, lopen de percentages en de bezetting op en wordt de nevenstroom materialer.

DEGIRO communiceert zelf deze rentetarieven bij aandelen die afgelopen maand flink in trek waren op de Securities Lending markt:

De onderstaande cijfers zijn gebaseerd op realistische marktgegevens en voorbeelden die DEGIRO zelf communiceert. Er is uitgegaan van:

• Een gemiddelde bezettingsgraad van 50% (je aandelen zijn de helft van de tijd uitgeleend).

• De vergoeding wordt 50/50 gedeeld tussen DEGIRO en de belegger, na aftrek van operationele kosten.

• De opbrengst is omgerekend naar een verwachte jaarlijkse netto opbrengst per belegde €10.000.

Met andere woorden: het laat zien wat je realistisch zou kunnen ontvangen als jouw effecten regelmatig worden uitgeleend, maar niet continu.

DEGIRO deelt uit in euro’s zodra er daadwerkelijk uitleen plaatsvindt. Je ziet de vergoeding terug in je overzicht. De broker heeft het verdienmodel expliciet gemaakt, vijftig procent van de netto rente blijft bij DEGIRO, vijftig procent gaat naar jou. Dat sluit aan bij de notie dat de broker geld verdient op de achterliggende infrastructuur, maar nu deel je daarin mee.

Drie casestudy’s: Hoe vijftigduizend, vijfhonderdduizend en een miljoen zich vertalen naar euro’s

Om het concreet te maken, drie fictieve beleggers. De aannames zijn illustratief en conservatief tot optimistisch, bedoeld om bandbreedtes te schetsen in plaats van beloftes. De rekenregels zijn eenvoudig, nominale waarde maal gemiddelde uitleenrente maal bezettingsgraad, vervolgens netto na kosten en fifty fifty deling.

Noor, de geduldige starter met vijftigduizend euro

Profiel en mix

Noor is dertig en bouwt vermogen op met eenvoud. Tachtig procent zit in brede wereld ETF’s, twintig procent in twee grote kwaliteitsaandelen. Haar doel is rust, haar risicobereidheid is gematigd. Ze schakelt DEGIRO securities lending in om slapende stukken aan het werk te zetten.

Aannames

• Portefeuille, vijftigduizend euro

• Gemiddelde bruto uitleenrente is 0,5%

• Bezettingsgraad 30%

• Netto na kosten en deling, ongeveer de helft van de netto rente

Rekenpad

Bruto rente op jaarbasis is vijftigduizend maal 0,5%, dat is tweehonderdvijftig euro. Met dertig procent bezetting kom je op vijfenzeventig euro bruto op de tijd dat er uitleen is. Na kosten en deling resteert voor Noor indicatief circa vijfendertig tot veertig euro per jaar.

Voor Noor is het een zeer kleine, passieve cashflow die nauwelijks aandacht vraagt. Het wordt interessanter zodra ze een positie in een effect met hogere uitleenrente toevoegt, mits dat past binnen haar plan.

Daan, de pragmatische professional met vijfhonderdduizend euro

Profiel en mix

Daan is ondernemer, hij belegt in een barbell van stabiliteit en groei. De helft zit in defensieve dividendgroeiers en fondsen, de andere helft in populair groeiwerk zoals een elektrische autoproducent, een ontwerper van grafische chips en enkele softwaretitels. Hij wil geen dagelijkse handel, wel een efficiënte nevenstroom.

Aannames

• Portefeuille, vijfhonderdduizend euro

• Gemiddelde bruto uitleenrente op de mix, 2,5%

• Bezettingsgraad 50%

• Netto na kosten en deling, indicatief ongeveer één procentpunt op de nominale waarde bij deze parameters

Rekenpad

Eén procent netto op vijfhonderdduizend is vijfduizend euro per jaar. Met vijftig procent bezetting komt de realisatie rond tweeduizend vijfhonderd euro.

Analyse

Dit begint ergens op te lijken. Voor Daan kan securities lending 5 tot 10% van zijn jaarlijkse dividendopbrengst toevoegen. In periodes waarin zijn groeiaandelen extra schaars zijn en de uitleenrentes aantrekken, kan het tijdelijk opschalen. In rustige markten valt het terug.

Sophia, de vermogensbouwer met één miljoen euro

Profiel en mix

Sophia heeft een miljoen belegd, met een brede kern en uitgesproken posities. Naast indexkernen heeft zij drie posities die vaak in trek zijn bij shorters. Zij heeft oog voor risico’s, volgt de helpdesk pagina’s en is bereid een beetje complexiteit te omarmen voor een duidelijke vergoeding.

Aannames

• Portefeuille, één miljoen euro

• Gemiddelde bruto uitleenrente, 5%

• Bezettingsgraad 70%

• Netto na kosten en deling, ongeveer 2% op de nominale waarde bij deze parameters

Rekenpad

Twee procent netto op één miljoen is twintigduizend euro per jaar. Met zeventig procent bezetting komt Sophia uit op circa veertienduizend euro.

Analyse

Voor Sophia is dit een materiële stroom naast dividend en coupon. In markten met piekende uitleenrentes kan de netto uitkomst tijdelijk hoger zijn, denk aan richting 4% bij hoge bezetting op schaars papier, maar dat zijn uitzonderingen. Het omgekeerde geldt ook, normalisatie drukt het bedrag.

Wat leert dit drieluik

De mix bepaalt het spel, brede ETF’s en mega caps geven lage rentes, veelgevraagde en moeilijk te lenen namen geven de pieken. De bezettingsgraad is de stille vermenigvuldiger. De netto realisatie is het resultaat van markt, vraag, kosten en deling. Reken conservatief, beschouw meevallers als bonus.

Risico’s, randvoorwaarden en wat je in de kleine lettertjes wilt lezen

• Tegenpartij en onderpand

  Het fundamentele risico is dat een lener niet kan terugleveren. Dat risico wordt gemitigeerd met dagelijks geherwaardeerd onderpand, ingericht op ongeveer 105% van de waarde. Bij extreme marktbewegingen kan een rest risico bestaan. Historisch is de incidentie laag, nul is het nooit.

  
  

  Toch is het risico historisch klein: de kans dat een lener omvalt én het onderpand ontoereikend is, ligt volgens marktdata onder de 0,01% per jaar.

  
  

• Liquiditeit in stressmomenten

  Verkopen kan altijd, de recall wordt door DEGIRO afgehandeld. In normale markten merk je weinig van de uitlening. In stressmomenten kan terughalen vertragen, timing op de minuut is dan minder goed te sturen.

  
  

• Stemrecht en vergaderingen

  Zolang jouw stukken uitgeleend zijn, kun je niet stemmen. Wie governance belangrijk vindt, plant het tijdelijk uitschakelen rond vergaderdata of sluit specifieke posities uit.

  
  

• Dividend en fiscaliteit

  Als jouw stuk op ex dividend datum is uitgeleend, ontvang je doorgaans een vervangende betaling. De economische waarde is gelijkwaardig bedoeld, de fiscale behandeling kan afwijken. Controleer je jaaropgave en stem dit af met je adviseur wanneer het om materiële bedragen gaat.

  
  

• Geen depositogarantie

  Dit is geen spaargeld. Er is geen staatsgarantie zoals het depositogarantiestelsel. De veiligheidslaag zit in het onderpand en de contractuele afspraken in de uitleenketen.

  
  

• Vrijwilligheid en selectie

  Meedoen is vrijwillig en geen garantie op uitleen. Je kunt op elk moment uitschakelen. Je kunt ook bewust kiezen om bepaalde posities niet te laten uitlenen, bijvoorbeeld omdat je wilt stemmen of omdat je moreel bezwaard bent om shorters te faciliteren. Rendement is niet de enige maatstaf.

Praktisch aanzetten en slim beheren, zo houd je controle

• Aanmelden en kennischeck

  In de productinstellingen activeer je DEGIRO securities lending. Er hoort een korte kennistest en akkoordverklaring bij. Die borgt dat je begrijpt hoe uitleenrente, bezettingsgraad en onderpand samenhangen.

  
  

• Monitoren wat er binnenkomt

  De inkomsten verschijnen automatisch wanneer jouw stukken uitgeleend zijn. Je ziet de totaalopbrengst uit uitleenvergoedingen terug. Onthoud dat de verdeling bewust gelijk is, vijftig procent voor de klant, vijftig procent voor DEGIRO nadat externe kosten zijn verrekend. Dat past bij het eerder besproken punt dat de broker verdient op jouw portefeuille, met dit programma deel jij in die opbrengst.

  
  

• Fijnslijpen zonder je strategie te veranderen

  Rondom vergaderingen en ex dividend data kun je tijdelijk uitschakelen als je specifieke rechten wilt uitoefenen of bepaalde fiscale effecten wilt vermijden. Wie binnen zijn risicoprofiel ruimte ziet, kan met beperkte satellieten in vaak gevraagde namen de gemiddelde uitleenrente van de totale portefeuille verhogen. Doe dit alleen als het past bij je beleggingsplan, securities lending is geen reden om de kern van je asset allocatie te verbouwen.

Dit zegt DEGIRO er zelf over

DEGIRO geeft in het publieke materiaal de grote lijnen weer, denk aan de vijftig vijftig verdeling van de netto rente, de onderpandsopzet met dagelijkse herwaardering rond honderd vijf procent en voorbeeldbandbreedtes van uitleenrentes van zeer lage niveaus voor zeer liquide effecten tot dubbele cijfers voor moeilijk te lenen aandelen. Recente lijstjes met meest gevraagde namen tonen dat rentes sterk kunnen variëren per maand en per effect. Deze gegevens komen uit de officiële documentatie van DEGIRO en uit marktdata van gespecialiseerde uitleenplatforms.

De essentie is eenvoudig, het is dezelfde portefeuille, dezelfde risico’s van koersschommelingen, maar met een extra laag die geld kan genereren zolang anderen jouw vermogen willen gebruiken. De echte kunst is om het te zien als nevenstroom, niet als kernstrategie. Wie zijn eigen grenzen scherp houdt, zijn rechten en fiscale voorkeuren meeneemt en accepteert dat de bezettingsgraad grillig kan zijn, zet zijn portefeuille op een bijna geruisloze manier aan het werk.

Let op: Beleggen brengt risico's met zich mee. Je kan (een deel van) je inleg verliezen.